De Ribeira is de kade van Porto en de wijk erachter: een smalle strook tussen de rivier en de steile helling, met huizen die op elkaar gepropt staan omdat er geen ruimte was om anders te bouwen. Het is de oudste bewoonde hoek van de stad en sinds 1996 onderdeel van het werelderfgoed.
Waarom de huizen zo smal zijn
Wie de gevelrij aan de kade bekijkt, ziet panden van drie of vier ramen breed en vijf of zes verdiepingen hoog. Dat komt doordat de grond hier eeuwenlang per gevelmeter belast werd en de ruimte tussen water en rots nauwelijks vijftig meter bedraagt. De enige richting was omhoog. Achter de kade lopen trappen en stegen de helling op, zo smal dat er geen auto in past.
De Praça da Ribeira is het plein waar dat allemaal op uitkomt. Het wordt al in 1389 in koninklijke stukken genoemd en was toen markt- en vismarktplein. Na een grote brand in 1491 werd het herbouwd met arcades. In de jaren 1776 tot 1782 kreeg het zijn huidige vorm onder gouverneur João de Almada e Melo, met de monumentale fontein aan de noordzijde en de arcades die de Engelsman John Whitehead voorstelde om er eenheid in te krijgen.
De kubus
Midden op het plein staat een bronzen kubus op een waterbekken. Die is van beeldhouwer José Rodrigues, geplaatst in 1983 en officieel ingehuldigd in 1984, en staat op de resten van een zeventiende-eeuwse fontein die bij opgravingen was teruggevonden. Het werk lokte destijds flinke ruzie uit, waarna de buurt het juist in bescherming nam met de leus dat de kubus van hen was. Het plein heet in de volksmond nog steeds het kubusplein.
Het wasgoed
De was aan de balkons is geen decor. In de Ribeira wonen nog steeds mensen in panden zonder droger, met balkons die op het zuiden liggen. Er is geen gemeentelijke regel die het verbiedt of voorschrijft. Wel is de wijk aan het veranderen: tussen 2001 en 2011 verloren de oude parochies van het historische centrum ongeveer een derde van hun inwoners, en een deel van de panden is inmiddels vakantieverhuur.
Daartegenover staat een renovatieprogramma. De gemeentelijke maatschappij Porto Vivo knapt panden op en verhuurt ze via een programma dat huren minstens twintig procent onder de markt houdt, met contracten van vijf jaar. In mei 2026 werd zo een pand uit 1891 vlak bij de stadsmuur omgebouwd tot zeven woningen.
Wat je er ziet
Aan de kade staat de Alminhas da Ponte, een bronzen paneel uit 1897 dat herinnert aan de ramp van 29 maart 1809. Tijdens de Franse inval bezweek de schipbrug terwijl duizenden mensen probeerden te vluchten; schattingen lopen op tot vierduizend doden.
Aan de Rua da Alfândega staat de Casa do Infante, het middeleeuwse douanehuis waar Hendrik de Zeevaarder volgens de overlevering in 1394 geboren zou zijn. Bewezen is dat niet, maar het was destijds het enige koninklijke gebouw in de stad met woonvertrekken. Binnen zie je een Romeinse mozaïekvloer, de opgravingen van de douane en de munt, en een maquette van middeleeuws Porto. Open van dinsdag tot en met zondag van 10.00 tot 17.30 uur, toegang vier euro.
Boven de wijk staat het best bewaarde stuk van de Muralha Fernandina, de stadsmuur die tussen ongeveer 1336 en 1370 werd gebouwd. Hij was negen meter hoog en ruim twee en een halve kilometer lang, met zeventien poorten. Vanaf de tweede helft van de achttiende eeuw is hij grotendeels gesloopt; wat rest staat op de rotsen naast de brug, met een uitkijkpunt.
Praktisch
De wijk is gratis en altijd open. Je komt er vanaf station São Bento in vijf minuten naar beneden, of met de funicular vanaf de Praça da Batalha, die 61 meter hoogteverschil overbrugt. Er is ook een openbare lift bij de Largo dos Arcos, doordeweeks van 8.00 tot 20.00 uur.
Het drukst is het tussen een uur of vijf en negen ’s avonds, als de terrassen vollopen. Vroeg in de ochtend heb je de kade vrijwel voor jezelf en staat de zon goed op de gevels aan de overkant.
Vanaf de kade loop je zo het onderdek van de Ponte Dom Luís I op naar de portkelders, of je stapt op de rondvaart over de zes bruggen. Meer wijken staan bij de wijken in Porto, en vlucht en hotel vind je op de Porto-pagina van goedkoopstestedentrip.nl.
Veelgestelde vragen
Is de Ribeira werelderfgoed?
Ja. De wijk valt onder de inschrijving van het historische centrum van Porto op de UNESCO-lijst uit 1996, samen met de Ponte Dom Luís I en het klooster van Serra do Pilar.
Kost het geld om de Ribeira te bezoeken?
Nee. Het plein, de kade en de wandeling zijn gratis. Betalen doe je alleen voor de Casa do Infante, de funicular en de rondvaarten.
Wanneer is het er het rustigst?
Vroeg in de ochtend. Vanaf een uur of vijf ’s middags lopen de terrassen vol en blijft het tot laat druk.
Wat is die kubus op het plein?
Een bronzen sculptuur van José Rodrigues uit 1983, geplaatst op de resten van een zeventiende-eeuwse fontein. Het plein heet in de volksmond het kubusplein.
Woont er nog iemand?
Ja, al is het aantal bewoners sterk gedaald en is een deel van de panden vakantieverhuur. De gemeente knapt panden op voor verhuur onder de marktprijs.
De informatie in dit artikel is op 28 september 2026 voor het laatst gecontroleerd.